Page 213 - Gülden Bülbüllere Teveccüh Sohbetleri - Abdurrahim Reyhan Erzincani

Teveccüh Sohbetleri 209

O zaman o gözler açılınca ne olur?
O zaman Allah’ı hakkel yakîn bilir, Resulullah’ı da hakkel yakîn bilir, Evliyâullahı da
hakkel yakîn bilir, nefsini de hakkel yakîn bilir, eşyayı da hakkel yakîn bilir.
Bu eşyayı da, Cenabı Hakk’ı da insanlar ilmel yakîn bilirler, aynel yakîn bilirler, hakkel
yakîn bilirler. Hâlbuki bunlar birbirinden çok farklıdır. Mesela nasıl?

Mesela Hollanda diye bir ülke var dediler, söyleniyordu. Almanya var, söyleniyordu,
duyuyorduk, bu ilmel yakîn bilmek. Ama şimdi geldik Hollanda’ya, Almanya’ya fakat
bu geliş aynel yakîn oldu. Niçin aynel yakîn oldu? Hani bir tarafı gezmiyoruz; lüks
yerlerini, şehirlerini, çarşılarını, pazarlarını bir yerine gittiğimiz yoktur. Henüz daha esas
önemli olan yerlerini görmedik, geldik beldelerine geldik. Bu da yaklaşma oluyor.
Yani hacca giden bir insan da böyledir. Mesela bir insan haccı duymuş. Gidip gelenler
söylemiş, duymuş. Veyahut da kitapta yazılmış kitapta okumuş, duymuş. Bu ne oluyor?
İlmel yakîn, bilmek. Hacca giden bir kimse aynel yakîn biliyor bu sefer, yaklaşıyor.
Ama hakkel yakîn bilmek, gitmiş Beytullah’ın etrafında dolanıyor da Beytullah’ın
içerisine giremiyor. Bu da aynel yakîndir. Beytullah’ın içerisine girerse Beytullah’ı o
zaman hakkel yakîn bilmiş olur. Beytullah’ın içinde ne var olduğunu o zaman onu
görecek.
Bu ilmel yakîn. Demek ki Allah’ı ilmel yakîn bilmek çok bir mesafe bırakıyor. Aynel
yakîn bilmekte ise yaklaşıyor. İnsan Allah’ı nasıl aynel yakîn bilecek?

Cenabı Hak bir kutsî hadiste: “Kulum bana nafile ibadetle yaklaşır.” buyuruyor.
9
Demek ki ilim bildiriyor, amel yaklaştırıyor. Bir de hakkel yakîn var.
İlmel yakîn: Bir kimseyi, çok marifet ehli veyahut da birçok makam sahibi bir kimseyi
bilmiş veya padişahı bilmiş. Ülkenin herhangi bir ırak tarafında, çok ırak yerlerinde bir
padişahı var, bilmiş. Bu padişahı bilmiş fakat bu şekilde ilmel yakîn biliniyor. Bir de
padişaha gitmiş, memleketine gitmiş, sarayına gitmiş; sarayın etrafına yaklaşmış. Bu da
aynel yakîn bilmektir. Fakat sarayın içerisine girmezse padişahı göremez.
Buradaki ilmel yakîn bilmek, mesafe var, o ayrılık var. Aynel yakîn bilmek yaklaşma
var.

Fakat hakkel yakîn bilmek demek; o, sen; sen onda.
Bilen bilinende yok oluyor; bilinen bilende var oluyor.
Dikkat edin. “Küllü şeyin hâlikün illa vechehu.” ayetinin mealini tasavvuf âlimi, dile
10
getirmiş. Reşahat kitabında yazılıdır, yarım sayfayı doldurmuş. Bakın şimdi:
Orta yerden götürürler seni ben
“Küllü şeyin halikün illa vechehu.”, Allah’ın zâtından başka her şey yok olacak,
buyrulmuş. Zaten her şey yokken Allah’ın zâtı vardı, değil mi?

9 Buhari Rikak 38
10 Kasas 28:88